Psychologia śledcza: jak działa profilowanie kryminalne w praktyce?
Profilowanie kryminalne to jedna z technik, którą często obserwować możemy w serialach, filmach czy książkach. W naszej świadomości funkcjonuje więc pewien obraz detektywa, który, polegając na swojej intuicji i ponadprzeciętnej inteligencji, natychmiast wskazuje sprawcę przestępstwa. Czy praca profilera faktycznie wygląda tak jednak w rzeczywistości?
Czym jest profilowanie kryminalne?
Profilowanie kryminalne to jedna z technik wykorzystywanych przez organy ścigania. Jej celem jest przede wszystkim stworzenie portretu psychologicznego sprawcy przestępstwa, co ma natomiast ułatwić śledczym rozwiązanie danej sprawy. Dzięki wiedzy na temat potencjalnych motywów działań czy też cech demograficznych przestępcy, organy ścigania są bowiem w stanie między innymi zawęzić krąg podejrzanych i zaplanować, w jaki sposób prowadzone będzie śledztwo.
Profilowanie kryminalne wykorzystywane jest przede wszystkim w sprawach, w przypadku których nie posiadamy dowodów pozwalających bezpośrednio zidentyfikować sprawcę. Często są to więc śledztwa związane z zabójstwami, porwaniami czy napaściami.
Profilowanie kryminalne w praktyce – czy rzeczywistość różni się od wizji przedstawianej w filmach i serialach?
Na początku przyjrzyjmy się temu, jak praca profilera najczęściej prezentowana jest w popularnych dziełach. Filmy, seriale czy też książki kryminalne często ukazują takich specjalistów jako geniuszy lub wręcz jako osoby obdarzone „darem” pozwalającym im na błyskawiczne tworzenie portretu psychologicznego sprawcy. Zwykle pracują oni sami, a przestępcy, których schwytanie próbują ułatwić, to często geniusze realizujący idealnie przemyślaną strategię.
Musimy więc wiedzieć, że realia pracy profilera wyglądają nieco inaczej. Nie oznacza to jednak, że nie mogą być one równie ekscytujące.
Warto zaznaczyć przede wszystkim to, że profiler nie działa sam. Współpracuje on z zespołem innych specjalistów – w tym z detektywami, policjantami, technikami kryminalistyki, medykami sądowymi, psychiatrami czy nawet analitykami danych. Jego działania nie opierają się też na intuicji czy „przebłyskach geniuszu”, ale na skrupulatnej analizie akt, materiałów dowodowych czy też protokołów z sekcji zwłok.
Jak zostać profilerem?
Odpowiedź na to pytanie warto zacząć od rozwiania pewnego obecnego w popkulturze mitu mówiącego, że aby zostać profilerem, niezbędne jest posiadanie specjalnego „daru”. Owszem, istnieją pewne predyspozycje, dzięki którym łatwiej jest skutecznie wykonywać ten zawód. Podstawą nie jest tu jednak nadprzyrodzona intuicja, a po prostu rzetelna wiedza i umiejętności.
Pierwszym krokiem do kariery profilera jest zatem odpowiednia edukacja. Osoby zainteresowane tą ścieżką zawodową będą więc musiały zdobyć wiedzę z zakresu psychologii, prawa, kryminologii czy kryminalistyki. Na szczęście nie będzie jednak konieczne tu kończenie kilku różnych kierunków studiów. W ofercie edukacyjnej polskich uczelni dostępne są już dziś bowiem propozycje łączące wiedzę z tych dziedzin i pozwalające zdobyć kompetencje niezbędne dla profilera.
Przykładem takiej specjalności jest między innymi Kryminologia i kryminalistyka dostępna w ramach oferty edukacyjnej Uczelni Techniczno-Handlowej im. H. Chodkowskiej. Studenci, którzy wybiorą tę specjalność, zdobędą wiedzę między innymi z zakresu analizy motywacji przestępców. Dodatkowo poznają oni poszczególne techniki śledcze czy też metody prowadzenie czynności operacyjno-rozpoznawczych – dzięki temu jako profilerzy będą w stanie łatwiej współpracować z innymi specjalistami.
Propozycją przeznaczoną dla osób poszukujących studiów magisterskich jest natomiast specjalność Psychologia w bezpieczeństwie, która również dostępna jest w ofercie UTH. Specjalność ta także zapewnia bowiem możliwość zdobycia szczegółowej wiedzy zarówno z zakresu profilowania oskarżonych, jak i na przykład analizowania zeznań świadków czy oceny psychologicznych skutków przestępstw.
Dowiedz się więcej na temat specjalności Psychologia w bezpieczeństwie na UTH!
Jeśli jesteś więc zainteresowany karierą profilera, masz obecnie doskonałe możliwości, by zrealizować swoje cele. Zapoznaj się z interesującymi Cię propozycjami UTH i przekonaj się, że połączenie pasji z pracą naprawdę jest możliwe!
FAQ
Na podstawie jakich materiałów profiler tworzy portret psychologiczny sprawcy?
Praca profilera nie opiera się na intuicji, tylko na twardych danych. Wykorzystuje on więc między innymi materiały z oględzin miejsca zbrodni, dokumentację medyczną, opinie biegłych, czy też protokoły z zeznań świadków.
Jakie cechy charakteru powinien posiadać dobry profiler?
Dobry profiler powinien przede wszystkim cechować się analitycznym umysłem i wysoką odpornością psychiczną. Ważna jest także cierpliwość i skrupulatność – specjaliści tacy muszą bowiem często analizować wiele dokumentów czy też statystyk.
Jaka wiedza i umiejętności są najważniejsze w pracy profilera?
Podstawą jest tu wiedza z zakresu psychologii, kryminologii i prawa. Bardzo przydatne będą także na przykład podstawy kryminalistyki czy medycyny sądowej, które ułatwią współpracę z innymi specjalistami.
Jakie studia wybrać, aby zajmować się profilowaniem kryminalnym?
Bardzo dobrym wyborem będą kierunki i specjalności, które łączą wiedzę z różnych niezbędnych dla przyszłego profilera obszarów. Doskonale sprawdzą się więc tu studia z zakresu kryminalistyki i kryminologii czy też psychologii w bezpieczeństwie.
Gdzie może pracować osoba zajmująca się profilowaniem kryminalnym?
Specjaliści tacy mogą znaleźć zatrudnienie między innymi w Policji czy prokuraturze. Mogą oni pracować również na przykład jako biegli sądowi.